|
|
|
YENİ CAMİİ TARİHİ |





 |
Malatya’nın tam merkezinde
bulunan, 2005 senesinin son aylarında Vakıflar Genel
Müdürlüğü’nce başlatılan “restoremsi” çalışmaları biten ve
Malatya Belediyesi’nce başlatılan “çevre düzenlemesi”
çalışmaları halen devam etmekte olan Yeni Cami,
oldukca ilginç bazı konulara da sahne olmuştur.Bugünkü cami,
Malatyalılar’ın, “Büyük Zelzele” diye
andıkları, 3 Mart 1894 günü meydana gelen depremde yıkılan ve
büyük hasar gören “Hacı Yusuf Camii”nin yerine
bu tarihten sonra yapılmaya başlanılmış; halkın yardımı ve
Sultan II. Abdülhamit’in maddi katkısıyla,
inşaatı devam ettirilmiştir.
Araya giren çeşitli sebeblerden
dolayı inşaat süresi uzamış, caminin yapımını tamamlamak ancak
1913’de mümkün olmuştur.
Yerine yapıldığı caminin eski
minaresine yakın olan minaresinin yapımı esnasında hıristiyan
bir ustanın düşerek ölmesi, caminin inşası ile ilgili
hatıraların başında yeralmaktadır. Bu olaydan sonra, ustanın
düştüğü minareye müftülükçe “15 gün hapis cezası”
verildiği Kemal Tahir’in, Malatya
Cezaevi’nde mahpus iken yazdığı ve Malatya’yı konu alan
“Namuscular” isimli eserinin birinci baskısının
310’uncu sayfasında yazılıdır. Caminin ismi burada “Ulu
Cami” olarak geçmektedir.
Şu anda, şerefeden yukarısı
olmayan minarenin 1843 tarihli (Hicri 1258) kitabesinden
anlaşıldığına göre, Hacı Yusuf Camisi’nin yapımı,
Eskimalatya’nın terkinden ve bugünkü il merkezinin kuruluşundan
4 yıl sonraya rastlamaktadır.
Cami ve minarelerinin kendine has
mimari özellikleri vardır. Bu özellikler, ayrı bir araştırma
konusu olacak kadar da geniştir. Minare alemlerinin üzerine
oturtulduğu minare alem görüntüsündeki külah üst taşları bazı
depremler esnasında düşmüş, yeniden yapılarak yerlerine
konulmuştur.
14 Haziran 1964 Pazar günü
takriben 15.45 sıralarında meydana gelen şiddetli depremde cami
büyük hasar görmüş, kubbe ve bazı duvarlarında çatlaklar meydana
gelmiş; alem gövde vazifesi gören külah üst taşları düşmüştür.
Depremi müteakiben Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce yaptırılan
tamirler esnasında depremin meydana getirdiği hasarlar
giderilmiş, kubbelerin kurşun örtüsü yenilenmiş, düşen külah
taşlarının yerine büyük boy minare alemleri takılmak suretiyle,
minarelerin üst kısmına yeni bir şekil verilmiştir. Bu ara üst
pencerelerin çerçeveleri de kaldırılarak, bugünkü mevcut hale
dönüştürülmüştür.. |
|
|
VE
FOTOĞRAFLARLA..
1 NO’LU FOTOĞRAF:
Caminin inşasının tamamlanmak üzere
olduğu 1913’den bir görüntü.. En sol
başta gözüken, bugünkü Vakıf İşhanı’nın
bulunduğu yerdeki “Çınarlı Camii”ye ait
tahtalı minare.. İnşaat halindeki Yeni
Cami (Hacı Yusuf Taş Camii) külliyesinde
gözüken, şerefeden sonrası olmayan taş
minare ise, yazıda da belirtildiği gibi
1843’de tamamlanmış minare. Bu minarenin
şerefeden sonraki kısmı, 1894 depreminde
zarar görerek yıkılmış. O zamanki Hacı
Yusuf Camii de depremde hasar gördüğü
için, “yarım minaresi” kalmış, yerine
kayıtlardaki adıyla “Hacı Yusuf Taş
Camii”, yani bugünkü “Yeni Cami” ya da
halk arasındaki adıyla “Teze Cami” inşa
edilmiş. Bugün söz konusu “şerefeden
sonrası olmayan” minareden
bahsedilirken, 1964 yılındaki depremde
bu bölümün yıkıldığı şeklinde doğru
olmayan bilgiler zaman zaman gündeme
gelmesine karşın, bu fotoğraf caminin
ana binası yapıldığında da, minarenin
1894 depreminde aldığı hasarlı durumunu
göstermektedir.
2-3-4 NO’LU
FOTOĞRAFLAR: Yeni
Cami’nin, güney yönünden 1964 Haziran
ayındaki depremden sonra çekilmiş
değişik fotoğrafları. Caminin “yarım”
olan eski minaresi değil, 1913’te
yapılan iki minaresinin külah kısmı,
1964 depreminden zarar görerek taşları
dökülmüştür. Bu fotoğraflar, iki
minarenin deprem sonrasındaki taşları
dökülmüş hasarlı durumunu
yansıtmaktadır. Daha sonraki yıllarda,
deprem hasarı olan ana bina ve iki
minare onarılarak, “külah” kısımları
yeniden yapılmıştır.
5 NUMARALI FOTOĞRAF:
Bu fotoğraf da 1973 yılından.. Arka
planda Yeni Cami, ön planda ise inşaatı
devam eden İnönü Kapalı Çarşısı’nın üst
kısmı görülüyor.
SON FOTOĞRAF:
Bu
fotoğraf da 2006 yılında restorasyon
devam ederken çekilmiştir..
KAYNAK :
Celal YALVAÇ /
www.malatyahaber.com
|
Arşivdeki yazılara bak
.:: Sayfanın Başına ::.
Bu site en iyi Microsoft Internet
Explorer 4,0 ve üstü sürümler ile 1024 x 768 çözünürlükte
görüntülenir..Mozilla Frefox ile açmayınız..
DESIGNED
BY Mustafa TERCAN Copyright © 2005
|
|
|