1849 yılında
Sultansuyu işletmesinin üzerinde kurulduğu arazı Harput valisi
Mustafa Sabrı Paşa, Harput Defterdarı Nazif Bey'ın oğulları ile
Harput Gümrükçüsü Ahmet Efendiye işletilmek üzere verilmiştir Bu
şahıslar araziyi istenilen şekilde işletemedikleri için 1872 yılında
tekrar geri alınmış ve padişah emrine tahsis edilerek Çiflikat-u
Hümayun şekline sokulmuştur. O donemde bölgede meydana gelen
isyanları ve çıkan karışıklıkları bastırmak amacıyla her defasında
askeri birlikler göndermektense, 1324'de Miralay Rahmi Bey
komutasında daimi bir karargah haline dönüştürülür.
 |
Civar köylerin ihtiyaçlarını karşılamak için su arkları
yaptırılmıştır Bu arada işletme verimli çalışmalar sonucunda,
Erzincan'da bulunan 4 Ordu'nun zahire ve hayvan ihtiyaçlarını
karşılar duruma gelmişti Meşrutiyet'in ilanıyla hazineye
devrolan müessesenin hayvanları satılmış, arazı küçültülmüştür
1919'da yeniden bir tay deposu kurulmuş ve at yetiştirilmeye
başlanmıştır.Daha
sonra sadece çeşitli askeri birlikler için bir sığınak olarak
kullanılmıştır. |
1328
Ağustosunda Ziraat Vekaletince Hamidiye mevkinde bir Aygır deposu
kurulmuş, 1929'da Sultansuyu Harası oluşturulmuştur. Bundan sonra
Harada düzenli yatırımlar yapılarak modern bir üretme çiftliği
haline getirilmiştir. Harada, Anaç kısrak tavlası, erkek taylar
tavlası, dişi taylar tavlası , değirmen, fırın, memur evleri,
ilkokul ve birçok yardımcı unsurlar bulunmaktadır .Kalan arazı
üzerine Sultansuyu Harası kurulmuştur .1983 yılına kadar faaliyetini
sürdürmüştür 20 06 1983 sayılı K H K ile Tarım işletmeleri Genel
Müdürlüğü'ne bağlı Sultansuyu Tarım işletmesi haline
dönüştürülmüştür.
Zaman ilerledikçe artık en iyi yarış atlarının temin edildiği
stratejik bir merkez durumuna gelmiştir..Buradaki atlar genellikle
yarış atı olmak üzere açık artırmalarla yarım milyon dolara kadar
çok yüksek rakamlara satılmaktadır..
 |
Çiftlikte her atın soy kütüğü
ve seceresinin yazılı olduğu ve teknik ve ırki özelliklerinin
bulundugu bir nevi pasaporta bezeye 20-30 sayfalık kimlikleri
var..Öyle ki soyları ta yüz küsür yıldan beri yazıyor,şu anda
yarışan ya da emekli olan atlar genellikle bu yeni nesil atların
ataları.. |
Sultansuyu
Tarım işletmelerinde Yetişen ve Yarış Sahalarında Yüksek Performans
Gösteren Safkan Arap Taylar;
Dum analı, Ara palı, Eyvah Türkan, Sefer, Eğinli, Ersoylu, Savatlı,
Demirkir, Alaz, III Kanatlı, Yeşiltepe, Gürbey, Erbey, Balık,
Bükentay, Hastay, Devirhan, Tamerhan, Veziroğlu, Aktolgalı, özlem-5,
Benazır, Arabım, Türkmentay, Ağakaraca, Dosl Karaca, Sezenbey,
Rışvanbey, Pırkaraca
Malatya'nın mümbit toprakları,şifa olacak kadar temiz havası ve
dünyaca iddialı suyunun bir araya geldiği bu ortamda yüzyıllardır
safkan ve safi ırk atlar yetiştirildi ve halen de yetişitrilmektedir..
___________________________________________________________________
 |
"Arap
atları, İngiliz safkanlarına göre çok daha dayanıklı. Arap
safkanları uzun mesafede çok daha iyi. Çok asildir ve binek
atıdır. İngiliz tayları ise yarış atıdır. İngiliz safkanları,
seridir ve sprintleri çok iyidir. Ama daha az
dayanıklıdırlar.İyi at önce duruşundan belli olur. Dengeli
duran, ayakları iyi olan at, her zaman başarılı olur. Yarış atı
sporcu karakterli olmalıdır. Ve hepsinden öte, iyi bir soy
ağacına sahip olmadır" |
____________________________________________________________________
Şampiyonların huzurevi Şampiyonların huzurevi
Bir dönemin ünlü yarış atları, yaşlanınca
Malatya Sultansuyu Çiftliği'ne gönderiliyor. Buradaki konforlu 'at
huzurevi'nde son yıllarını yaşıyorlar.
Malatya Akçadağ'a bağlı Sultansuyu Harası,
özel bir çalışma ile at yetiştirmesiyle biliniyor. Atların
secereleri tek tek tutuluyor ve ihaleyle satışa sunuluyor.
Sultansuyu Tarım İşletmesi Müdürlüğü, her ne kadar 1928'de hayvan
ıslahı ve tahıl tohumu yetiştirmek amacıyla kurulmuşsa da Safkan
Arap Atları Yetiştirme Ünitesi'nin oluşması; işletmenin adının
'Sultan Suyu Harası' olarak anılmasına neden olmuş. Yeşil alanlar ve
ağaçlarla tam anlamıyla bir çiftlik havası veren bölge, irili ufaklı
yüzlerce atın eklenmesiyle ismine yaraşır hale gelmiş. İşletme
Müdürü Mustafa Avcı, şu anda harada 350 atın bulunduğunu, her yıl
80-85 tay elde ettiklerini ve iyi cins atların 2-2 buçuk yaşına
geldiğinde satıldığını söylüyor. Atların geliri ise her yıl yaklaşık
4-5 milyon YTL.'yi buluyor.
YİRMİSİ EMEKLİ
Sultansuyu Tarım İşletme Müdürlüğü'nde bir de 'at huzurevi' var.
Burada yaşlanan atların her türlü ihtiyaçları karşılanıyor. Özenle
hazırlanmış günlük yemleri verilip aşıları ve bakımları muntazam
olarak yapılıyor. Bugüne kadar 8 milyon YTL. kazandıran yaşlı
kısraklar, ömürlerinin son demlerini bakıcılarının gözetiminde
rahatça geçiriyor. Şu anda Sultansuyu Harası'nda 25 yaşın üzerinde
20 adet yaşlı cins at var. Sultansuyu Tarım İşletme Müdürü Mustafa
Avcı, atların verimlilik çağlarında devlete büyük paralar
kazandırdığını belirterek, hayatlarının son günlerinde bir vefa
olması adına 2001'de 'at huzurevi'ni kurduklarını söylüyor. Dişi
atların 20-25, erkek atların ise 25-30 yaşına kadar yaşadıkları
biliniyor. Yaşlanan atların her türlü ihtiyaçlarının karşılandığını
ifade eden Avcı, diğer atlara gösterilen özenin bu atlara da
gösterildiğini vurguluyor. At huzurevinde bulunan yaşlı kısraklar
içerisinde ünlü yarış atlarının anneleri de var. Mustafa Avcı, at
huzurevindeki en ünlü kısrağın Hastay ve Sertay'ın annesi olan '38
Neame' olduğunu ifade ediyor. Şimdiye kadar 10 yavrusu olan 38 Neame,
devlete 2 milyon YTL. kazandırmış. Eskişehir'de aygır olarak
kullanılan ünlü Birader'in annesi '11 Oyuncu'nun devlete
kazandırdığı para miktarı ise 1 buçuk milyon YTL.
|